Klastry, to ważny element regionalnego systemu innowacji, który wymaga systemowego i systematycznego wsparcia. Samorząd Województwa Wielkopolskiego od lat wspomaga powstawanie i rozwój inicjatyw klastrowych, jako „zorganizowanych” elementów klastrów, odpowiedzialnych bezpośrednio za ich rozwój. Korzyści ekonomiczne wynikające z nagromadzenia wyspecjalizowanych zasobów, nieformalnych powiązań i przepływu informacji w klastrze powodują, iż firmy prowadzące określoną działalność koncentrują się w danej lokalizacji, mimo że wiąże się to ze zwiększoną konkurencją. Należy traktować je nie tyle jako sposób rozwoju pojedynczych przedsiębiorstw, ale jako mechanizm aktywizacji całych ich grup i branż. Im więcej współpracy między przedsiębiorcami oraz im bardziej jest ona efektywna i zróżnicowana, tym więcej generuje innowacyjności i konkurencyjności. Działania na rzecz rozwoju klasteringu w Wielkopolsce obecnie koncentrują się, po fazie działań na rzecz wzrostu doskonałości w zarządzaniu, na tych związanych z innowacyjnością usług świadczonych przez inicjatywy dla zrzeszonych przedsiębiorstw oraz internacjonalizacją.

Mapa Wielkopolskich Inicjatyw Klastrowych

Baza Wielkopolskich Inicjatyw Klastrowych

Definicje

Klaster to geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących usługi, firm działających w pokrewnych sektorach i związanych z nimi instytucji w poszczególnych dziedzinach, jednocześnie współdziałających i konkurujących ze sobą.

Inicjatywa klastrowa to forma mobilizacji, integracji i komunikacji grupy podmiotów funkcjonujących w klastrze. Nie jest ona tożsama z klastrem, ponieważ z reguły nie uczestniczą w niej wszystkie funkcjonujące w klastrze podmioty. Inicjatywa klastrowa służy przede wszystkim komunikacji – definiowaniu wspólnych celów i ukierunkowaniu konkretnych działań prorozwojowych (indywidualnych lub wspólnych), realizowanych później, czy to przez poszczególne podmioty wchodzące w skład klastra, jego koordynatora, czy też przez konsorcja tych podmiotów.

Animator klastra to osoba fizyczna, która jest szczególnie aktywna na etapie zawiązywania inicjatywy klastrowej. To ona ma najczęściej pewną wizję współdziałania na rzecz rozwoju klastra, do której stara się zachęcić przedstawicieli (liderów) najważniejszych podmiotów funkcjonujących w danym skupisku, tworząc w ten sposób grunt pod inicjatywę klastrową.

Koordynator klastra to najczęściej podmiot prawny, powołany lub wyznaczony w celu realizacji lub koordynacji uzgodnionych działań, w tym np. świadczenia określonych usług na rzecz podmiotów działających w klastrze (wymiany informacji, analiz rynkowych, szkoleń i doradztwa, wspólnej promocji, udostępniania wspólnej infrastruktury, transferu technologii itp.). Koordynator często organizuje i obsługuje inicjatywę klastrową, w tym proces definiowania wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi niezbędnych obszarów działania i współdziałania.

List intencyjny to pisemna, wstępna deklaracja zamierzeń dotyczących swoich działań. Podpisanie listu intencyjnego przez członków inicjatywy klastrowej może być pierwszym oficjalnym świadectwem na to, że w regionie istnieje i aktywnie działa pewna grupa podmiotów, które są zainteresowane podjęciem współpracy.

Mapowanie klastra to proces identyfikacji podmiotów i instytucji funkcjonujących w istniejącym lubpotencjalnym klastrze oraz badania ich potencjału. Kompleksowo i dokładnie przeprowadzone mapowanie klastra, przynieść może wiele korzyści. Dobre rozpoznanie wszystkich podmiotów klastra pozwala zwrócić się z propozycją współpracy do wszystkich zainteresowanych (przynajmniej potencjalnie) podmiotów. Szczegółowa analiza potencjału klastra (w tym: wielkości zatrudnienia, produkcji, sprzedaży eksportu itp.) pozwala na lepsze poznanie kompetencji i zasobów, jakimi dysponują podmioty w klastrze, a także ułatwi w przyszłości zawiązywanie kooperacji i współpracy.

Sieciowanie to budowanie podstawowej tkanki klastra, czyli współpracy. Sieciowanie przyjmuje postać cyklicznych spotkań aktorów inicjatywy – mniej lub bardziej formalnych. Mogą to być spotkania merytoryczne poświęcone zagadnieniom branżowym lub technologicznym, jak również spotkania integracyjne i towarzyskie (śniadania lub obiady biznesowe, spotkania sportowe, imprezy itp.)

Transfer technologii to proces, który ma miejsce w sytuacji, gdy jeden podmiot (np. uczelnia wyższa, przedsiębiorstwo) chce w sposób odpłatny lub nieodpłatny umożliwić innym podmiotom korzystanie ze swojej wiedzy i know-how (np. nowej technologii produkcji). Przekazywane informacje mogą występować pod dwoma postaciami – technicznej (wiedza inżynierska, naukowa, standardy) oraz procedur (m.in. prawnych, umowy o zachowaniu poufności, patenty, licencje).

Członkowie klastra to podmioty funkcjonujące w ramach klastra, w tym przedsiębiorstwa, instytucje otoczenia należące do sektora B+R (uczelnie, instytuty badawcze, placówki edukacyjne) i tworzące infrastrukturę wsparcia biznesu (inkubatory, parki naukowo-technologiczne, centra transferu technologii, specjalne strefy ekonomiczne, instytucje certyfikacyjne, firmy szkoleniowe i doradcze, instytucje finansowe i inne wyspecjalizowane instytucje otoczenia biznesu), a także administracja publiczna.

Instytucje wsparcia to zróżnicowana organizacyjnie grupa niekomercyjnych instytucji, aktywnych w obszarze wspierania przedsiębiorczości i samozatrudnienia, transferu i komercjalizacji technologii oraz poprawy konkurencyjności MSP.

Strategia klastra to długookresowy (lub średniookresowy) plan działania i rozwoju klastra identyfikujący cele/kierunki rozwoju i strategiczne działania. Plan powstały w wyniku dyskusji i konsensusu osiągniętego przez kluczowe podmioty funkcjonujące w klastrze. Strategia powinna mieć sformalizowany charakter (dokument zapisany).

Krajowy Klaster Kluczowy to klaster o istotnym znaczeniu dla gospodarki kraju i wysokiej konkurencyjności międzynarodowej; krajowe klastry kluczowe są identyfikowane na poziomie krajowym, m.in. w oparciu o kryteria dotyczące: masy krytycznej, potencjału rozwojowego i innowacyjnego, dotychczasowej i planowanej współpracy oraz doświadczenia i potencjału koordynatora.

Współczynnik lokalizacji (LQ – location quotient) to współczynnik służący do identyfikacji potencjalnych klastrów. Obliczany na podstawie wzoru LQ = (Eij/Ej)/(Ein/En), gdzie Eij – zatrudnienie w gałęzi i w regionie j (można również wykorzystać inne kategorie ekonomiczne jak: wartość dodana, dochody, liczba firm), Ej – całkowite zatrudnienie w regionie j, Ein – krajowe zatrudnienie w gałęzi i, En – całkowite zatrudnienie w kraju. Wartość współczynnika LQ > 1 oznacza, że dany region posiada większy udział zatrudnienia w danym przemyśle niż gospodarka narodowa.

Klaster lokalny to klaster o ograniczonym terytorialne zasięgu członków oraz oddziaływaniu. W warunkach polskich najczęściej oznacza to oddziaływanie na obszarze jednego bądź kilku sąsiednich powiatów.

Aktualności

Przydatne linki
null
  • Portal Innowacji (PI)

    Portal stanowi źródło wiedzy na temat wspierania innowacyjności i transferu technologii. Można w nim znaleźć informacje dotyczące m.in. dostępności nowych technologii, źródeł finansowania innowacji, instytucji, a także programów wspierających innowacyjność.

  • Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

    Agencja jest odpowiedzialna za prowadzenie działań mających na celu wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.

  • European Cluster Collaboration Platform (ECCP)

    Platforma zawierająca scentralizowane informacje o europejskich i międzynarodowych projektach i programach związanych z klastrami. Została stworzona z myślą o potrzebach koordynatorów i członków klastrów, którzy chcą wzmocnić swoją konkurencyjność poprzez stymulowanie współpracy międzynarodowej.

  • European Cluster Observatory (ECO)

    Platforma informacyjna, tematycznie związana z klastrami oraz politykami klastrowymi w Europie, działająca od 2005 roku. Stanowi bazę wiedzy i informacji statystycznych o klastrach i ich koordynatorach zwanych organizacjami klastrowymi. Zawiera informacje o ponad dwóch tysiącach klastrów, zlokalizowanych w 27 krajach Unii Europejskiej oraz w Islandii, Izraelu, Norwegii, Szwajcarii i Turcji.

  • The Global Practitioners Network for Competitiveness, Clusters and Innovation (TCI)

    Światowe obserwatorium klastrowe, obejmujące swoim zasięgiem inicjatywy klastrowe działające na wszystkich kontynentach.

  • Wielkopolskie Centrum Klasteringu (WCK)

    Centrum wspiera wielkopolskie inicjatywy klastrowe w dążeniu do kreowania przyjaznego środowiska społeczno-gospodarczego.

Opracowania
null
1. „Tworzenie i zarządzanie inicjatywą klastrową” – podręcznik przygotowany na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego
przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
Pobierz